Con đã từng đến trong đời này, và con rất ngoan!

Đấy là lời nói cuối cùng của một em bé tám tuổi, và được khắc lại trên bia mộ em.

"Con đã từng đi qua cuộc đời này! Và con rất ngoan!"




Cha:

Cô bé Xa Diễm tám tuổi, đôi mắt đen lóng lánh và một trái tim thơ ngây non nớt, Xa Diễm mồ côi, cô bé chỉ sống trên đời vẻn vẹn 8 năm, câu cuối cùng cô nói là một lời thanh minh non nớt: "Con đã từng được sống! Và con rất ngoan!". Xa Diễm hy vọng được chết vào mùa thu. Thân thể gầy gò của em giống một bông hoa nở theo mùa. Khi hoa vàng nở khắp mặt đất và những chiếc lá rơi chao liệng khắp nơi, em sẽ thấy cả những đàn nhạn di cư bay ngang trời xa.

Em tự nguyện bỏ điều trị, và dùng toàn bộ 540 nghìn Nhân dân tệ (gần 1,1 tỷ đồng tiền VN) để chia thành 7 phần, mang sinh mệnh chính mình chia ra thành những phần bánh hy vọng tặng cho bảy người bạn nhỏ đang chiến đấu giữa lằn ranh của sự sống và cái chết khác.

"Tôi tình nguyện từ bỏ điều trị"

Xa Diễm không biết ai là cha đẻ của mình, em chỉ có "cha" là người thu nhận em về nuôi nấng.

Ngày 30/11/1996 (20/10 âm lịch), "cha" Xa Sĩ Hữu phát hiện một hài nhi mới sinh bị vứt bỏ đang thoi thóp và lạnh toát trong đống cỏ bên chân một cây cầu nhỏ ở thị trấn Vĩnh Hưng, ngực hài nhi cài một mẩu giấy nhỏ, chỉ ghi vắn tắt "20 tháng 10, 12 giờ đêm".

Khi đó, cha Xa Sĩ Hữu tròn 30 tuổi, nhà ở tổ 2, thôn Vân Nha, thị trấn Tam Tinh, huyện Song Lưu, tỉnh Tứ Xuyên. Vì nhà nghèo quá, không cưới được vợ, nếu cha nhận nuôi thêm đứa trẻ này, có lẽ càng chẳng báo giờ có cô nào chịu lấy cha nữa. Vì vậy, nhìn đứa trẻ còi như con mèo bé vừa khóc vừa ngáp ngáp thút thít, Xa Sĩ Hữu mấy lần nhặt lên rồi lại đặt xuống, bỏ đi rồi lại ngoái lại nhìn, đứa bé thân mình đầy bùn đất lạnh, tiếng khóc yếu ớt, nếu không ai cứu, chả mấy mà đứt sinh mệnh! Cắn răng, anh ôm đứa bé lên lần nữa, thở dài nói: "Thôi thì tao ăn gì, mày ăn nấy!".

Xa Sĩ Hữu đặt tên cho đứa bé là Xa Diễm, vì bé sinh ra vào mùa thu, đúng mùa thu hoạch mùa màng hoa trái đủ đầy. Đàn ông một mình làm bố, không có sữa mẹ, cũng không có tiền mua sữa bột, đành bón con những thìa cháo hoa. Vì thế, Xa Diễm từ nhỏ đã còi cọc, yếu đuối, lắm bệnh, nhưng là một đứa trẻ vô cùng ngoan và hiểu biết. Xuân đi xuân lại, Xa Diễm như bông hoa nhỏ trên dây Khổ Đằng, lớn khôn dần, vô cùng thông minh và ngoan ngoãn.

Hàng xóm đều nói, những đứa trẻ bị bỏ rơi được nhặt về nuôi, bao giờ trí óc cũng khôn ngoan thông minh hơn người. Và mọi người đều yêu Xa Diễm. Dù em từ nhỏ đã hay bệnh tật liên miên, nhưng trong sự nâng niu xót thương của cha, em cũng lớn lên dần.

Những đứa trẻ số phận đau khổ thường khác người. Từ lúc 5 tuổi, em rất biết ý thức giúp cha làm việc nhà, giặt giũ quần áo, nấu cơm, cắt cỏ em đều biết làm thành thạo. Em biết thân phận mình không được như những đứa trẻ con nhà người khác, trẻ con hàng xóm có bố có mẹ, nhà mình chỉ có cha. Gia đình nhỏ này do hai bố con lụi hụi chống đỡ xây đắp, em cần phải thật ngoan thật ngoan, không để cha lo lắng thêm chút nào, hoặc giận em một lần nào.

Vào học lớp Một, Xa Diệm biết mình phải cố gắng. Em xếp thứ Nhất trong lớp, làm người cha mù chữ của mình cũng mở mày mở mặt với làng xóm. Em chưa bao giờ để cha phải thất vọng. Em hát cho cha nghe, kể những chuyện vui vẻ ở trường cho cha nghe, những phiếu bé ngoan hay hoa điểm tốt em đều dán lên vách tường. Đôi khi em bướng bỉnh ra những đề bài khó để bắt cha phải giải được... Mỗi lúc nhìn thấy cha cười, em đều vui sướng.

Dù con không có mẹ, nhưng con có thể sống vui vẻ cùng cha, đó là hạnh phúc!

Lần đầu tiên trong đời được uống sữa, ảnh chụp sau khi Xa Diễm quay lại bệnh viện với số tiền được quyên góp giúp đỡ.

Tháng 5/2005, Xa Diễm thường bị chảy máu cam. Một buổi sáng ngủ dậy định rửa mặt, đột ngột em phát hiện cả chậu nước rửa mặt đã biến thành màu hồng. Nhìn kỹ, là máu mũi đang nhỏ giọt xuống, không cầm máu được. Không còn cách nào khác, Xa Sĩ Hữu mang con đi tiêm ở bệnh xá địa phương, nhưng không ngờ, một vết mũi tiêm bé tí xíu cũng chảy máu mãi không ngừng. Trên đùi Xa Diễm cũng xuất hiện nhiều "Vết châm kim đỏ". Bác sĩ nói, "Mau lên bệnh viện khám ngay!", đến được bệnh viện Thành Đô, đúng lúc bệnh viện đang đông người cấp cứu, Xa Diễm không lấy được số thứ tự xếp hàng khám. Xa Diễm ngồi một mình ngoài ghế dài, tay bịt mũi, hai đường máu chảy thành hàng dọc từ mũi xuống, nhuộm hồng cả nền nhà, cha em cảm thấy ngại ngùng, chỉ biết lấy cái bô đựng nước tiểu để hứng máu, chỉ mười phút, cái bô đã lưng nửa.

Bác sĩ phát hiện ra, vội cuống quýt ôm Xa Diễm đi khám. Sau khi kiểm tra, bác sĩ ngay lập tức viết đơn Thông báo khẩn cấp bệnh tình của em. Xa Diễm mắc bệnh máu trắng (Bạch cầu cấp - acute leucimia).

Chi phí điều trị căn bệnh này vô cùng đắt đỏ, thông thường điều trị cơ bản đã cần 300 nghìn Nhân dân tệ (tương đương 600 triệu VND), Xa Sĩ Hữu choáng váng.

Nhìn con gái nằm trên giường bệnh, ông không thể chần chừ suy nghĩ nữa, ông chỉ có một ý nghĩ: Cứu con!



Vay khắp bạn bè họ hàng, chạy đông chạy tây tiền chỉ như muối bỏ biển, so với số 300 nghìn tệ cần có sao xa vời. Ông quyết định bán cái duy nhất có thể ra tiền là căn nhà xây bằng gạch mộc, gạch chưa nung của mình. Nhưng nhà thì quá rách nát, lúc đó không thể tìm ra ai muốn mua nó.

Nhìn gương mặt gầy gò xơ xác và đôi mắt u uất của cha, Xa Diễm có một cảm giác đau xót. Một lần, Xa Diễm kéo tay cha lại, chưa nói nhưng nước mắt đã trào ra: 'Cha ơi, con muốn được chết..."

Đôi mắt Xa Sĩ Hữu kinh ngạc nhìn con gái: "Con mới 8 tuổi thôi, vì sao con lại muốn chết?"

"Con chỉ là đứa bé bị bỏ rơi nhặt về, ai cũng bảo số con bạc bẽo, giờ bệnh này không chữa được, cha cho con ra viện đi..."

Ngày 18/5, bệnh nhân tám tuổi Xa Diễm thay mặt người cha mù chữ, tự ký rành rọt tên vào trong cuốn bệnh án của chính mình: "Tự nguyện từ bỏ chữa trị cho Xa Diễm".

"Em tự nguyện từ bỏ!"

Đứa trẻ tám tuổi tự lo hậu sự:

Hôm đó về nhà, một đứa trẻ từ nhỏ đến lớn chưa từng vòi vĩnh cha bất cứ điều gì, đã đòi cha hai yêu cầu: Em muốn có một tấm áo mới, và em muốn được chụp một bức ảnh. Em giải thích cho cha: "Sau này, khi con không còn nữa, nếu cha nhớ con, cha có thể nhìn con ở trong ảnh".

Ngày hôm sau, cha Xa Sĩ Hữu nhờ người cô đi cùng đưa cháu lên thị trấn, tiêu hết 30 tệ (60.000 VNĐ) mua một bộ quần áo mới, Xa Diễm tự mình chọn một chiếc quần cộc màu hồng phấn, người cô chọn cho Xa Diễm một chiếc váy trắng chấm đỏ, nhưng khi mặc thử Xa Diễm mặc thử, thấy tiếc rẻ nên lại cởi ra. Ba người đi đến tiệm chụp ảnh, Xa Diễm mặc bộ đồ màu hồng mới tinh, ngón tay đưa ra hình chữ V, cố gắng mỉm cười, nhưng cuối cùng cũng không kìm được để nước mắt chảy ra.

Em đã không thể đến trường nữa, em xách cái cặp đứng trên con đường nhỏ đầu làng, mắt ươn ướt.

Nếu không có một phóng viên tên là Truyền Diễm của tờ "Thành Đô buổi chiều", thì chắc Xa Diễm sẽ chỉ như một phiến lá cây khô rụng xuống, lẳng lặng bị cuốn đi theo gió.

Cô phóng viên này sau khi biết tin từ bệnh viện, đã viết một bài báo, kể lại toàn bộ câu chuyện của Xa Diễm. Sau khi bài báo "Đứa trẻ 8 tuổi tự lo hậu sự" được đăng, cả thành phố Thành Đô đều bị cảm động, cả mạng Internet toàn Trung Quốc cũng cảm động, có một phong trào lan truyền trên khắp Trung Quốc, trong cả đời sống thật của thế giới người Hoa lẫn trên mạng ảo, những người có lòng tốt bắt đầu quyên góp để cứu sinh mệnh mong manh của cô bé. Trong vòng mười ngày, con số quyên góp từ toàn thể người Hoa đã lên tới 560 nghìn Nhân dân tệ, đủ để chi phí phẫu thuật, và hy vọng cuộc sống của Xa Diễm lại được thổi bùng lên từ bao nhiêu trái tim nhân ái. Sau khi tuyên bố kết thúc quyên góp, vẫn còn nhiều khoản tiền chuyển về tài khoản quyên góp. Các bác sĩ cũng cố sức, dốc hết sức lực và tài năng chuyên môn để cứu chữa cho Xa Diễm, tất cả hàng triệu người đều hy vọng thành công.

Tờ "Thành Đô buổi chiều" có đăng bài về em

Trên internet, nhiều lời nhắn gửi: "Xa Diễm, cô bé yêu quý của tôi, tôi hy vọng em sớm mạnh khoẻ rời bệnh viện, tôi cầu chúc cho em quay lại trường học, tôi mong mỏi em bình an lớn lên, tôi khao khát tôi sẽ được vui sướng tiễn em về nhà chồng..."

Ngày 21/6, Xa Diễm, cô bé đã từ bỏ trị liệu quay về nhà chờ thần Chết, đã lại được đưa về Thành Đô, vào bệnh viện Nhi. Tiền có rồi, sinh mệnh mỏng manh có hy vọng và có lý do để tiếp tục được sống.


Nhập viện lần thứ hai sau khi có tiền quyên góp, trong bộ quần áo mới cuối cùng.


Xa Diễm chịu đựng đợt hoá trị khó chịu. Trong cửa kính, Xa Diễm nằm trên giường truyền dịch, đầu giường đặt một chiếc ghế, ghế để một cái âu nhựa, thỉnh thoảng em quay người sang đó nôn. Sự kiên cường cửa đứa bé khiến người lớn cũng kinh ngạc. Bác sĩ Từ Minh, người điều trị chính cho em giải thích, giai đoạn hoá trị, đường ruột và dạ dầy sẽ phản ứng kích liệt, thời gian đầu mới hoá trị, mỗi lần Xa Diệm nôn đều nhiều, nửa âu, nhưng đến "ho" một tiếng cũng không. Trong lúc kiểm tra tuỷ xương khi nhập viện, mũi tiêm đâm từ ngực, em "không khóc, không kêu la, cũng không chảy nước mắt, đến động đậy cũng không dám".

Từ khi ra đời cho tới lúc chết, em không có được một chút xíu tình yêu của mẹ. Khi bác sĩ Từ Minh đề nghị: "Xa Diễm, làm con gái bác đi!" mắt em sáng rực lên, rồi nước mắt tuôn xuống xối xả. Ngày hôm sau, khi bác sĩ đến đầu giường bệnh, Xa Diễm bẽn lẽn gọi: "Mẹ!". Bác sĩ lặng đi một chút, rồi từ từ mỉm cười, ngọt ngào đáp lại: "Con gái, ngoan lắm!"

Tất cả mọi người đều chờ đợi một phép lạ, tất cả đều hy vọng giây phút Xa Diễm được trở về với cuộc sống. Rất nhiều người từ thành phố vào bệnh viện thăm em, trên mạng nhiều người hỏi thăm em, số mệnh của Xa Diễm làm mạng Internet xa lạ trở nên đầy ắp ánh sáng.

Trong phòng bệnh đầy hoa và trái cây, tràn đầy hương thơm.

Hai tháng hoá trị, Xa Diễm qua được chín cửa "Quỷ môn quan", sốc nhiễm trùng, bệnh bại huyết septicemia, tan máu, xuất huyết ồ ạt đường tiêu hoá... lần nào cũng "hung hoá cát". Những liệu trình đều do các bác sĩ huyết học Nhi hàng đầu của tỉnh và Trung Quốc chuẩn đoán quyết định, hiệu quả rất khả quan. Bệnh máu trắng căn bản đã được khống chế. Tất cả đang chờ tin Xa Diễm lành bệnh.

Nhưng những bệnh tật đi theo những tác dụng phụ của hoá chất trị liệu rất đáng sợ. Và so với hầu hết những đứa trẻ bị bệnh máu trắng khác, thể chất Xa Diễm rất yếu ớt. Sau đợt phẫu thuật, sức khoẻ Xa Diễm càng kém.

Buổi sáng ngày 20/8, em hỏi phóng viên Truyền Diễm: "Dì ơi, xin dì cho con biết, vì sao mọi người quyên góp tiền cho con?"

"Bởi vì họ đều có lòng tốt!"

"Dì ơi, con cũng làm người tốt."

"Bản thân con đã là một người tốt. Những người tốt sẽ giúp đỡ nhau, mới làm nên những điều càng thiện lương."

Xa Diễm móc từ dưới gối ra một cuốn vở bài tập, đưa cho Truyền Diễm: "Dì ơi, đây là di chúc của con..."

Phóng viên Truyền Diễm kinh ngạc, vội vã mở vở ra, quả nhiên là những việc Xa Diễm thu xếp hậu sự. Đây là một đứa trẻ tám tuổi sắp về cõi chết, nằm bò trên giường bệnh dùng bút chì nắn nót viết ba trang "Di chúc". Vì em còn nhỏ quá, còn nhiều chữ Hán chưa học nên chưa viết được hết, còn có những chữ viết sai. Xem có thể biết em không thể viết một mạch bức thư này, mà viết sáu đoạn. Mở đầu là "Dì Truyền Diễm", kết thúc là "Tạm biệt dì Truyền Diễm". Suốt cả bức thư, chữ "Dì Truyền Diễm" xuất hiện 7 lần, và 9 lần gọi tắt là Dì. Phía sau 16 chữ xưng hô này, tất cả là những điều "nhờ vả dì làm hộ" khi em lìa đời. Và còn cả lời muốn qua phóng viên "cảm ơn" và "tạm biệt" với cả thế giới.

"Tạm biệt dì, chúng ta sẽ gặp nhau trong mơ. Dì Truyền Diễm, nhà cha con sắp sập rồi. Cha đừng buồn, xin cha cũng đừng nhảy lầu. Dì Truyền Diễm xin dì trông coi bố con. Dì ơi, cái tiền của con cho trường con một ít ít, cảm ơn dì chuyển lời cảm tạ tới Hội trưởng Hội Hồng thập tự. Con chết xong, mang hết chỗ tiền còn lại chia ra cho những người mắc bệnh giống con, giúp họ đỡ bị bệnh hơn..."

Bức di chúc làm Truyền Diễm giàn giụa nước mắt, khóc không thành tiếng.

Con đã từng được sống, con rất ngoan

Ngày 22/8, vì đường tiêu hoá xuất huyết, dường như suốt một tháng trời Xa Diễm không được ăn mà chỉ sống bằng dịch truyền. Và lần đầu tiên em "ăn vụng", em bẻ một mẩu nhỏ mì ăn liền khô bỏ vào mồm. Ngay lập tức đường ruột của em xuất huyết nghiêm trọng, bác sĩ y tá khẩn cấp truyền máu, truyền dịch cho em...

Nhìn Xa Diễm đau bụng lăn lộn, bác sĩ và y tá đều bật khóc. Tất cả mọi người đều muốn gánh đau cho em, nhưng, không thể làm gì được.

Tám tuổi. Xa Diễm đã thoát được cơn bệnh tật quái ác, và ra đi an lành.

Không ai chấp nhận sự thật. Phóng viên Truyền Diễm vuốt vuốt gương mặt bé xíu lạnh dần đi của cô bé, khóc không thành tiếng, gương mặt sẽ không bao giờ gọi cô là Dì nữa, cũng sẽ không bao giờ cười nữa.

Mạng TứXuyênonline , mạng 163 (mạng Internet nổi tiếng nhất TQ) ngập trong nước mắt, mạng Xinhuanet toàn nước mắt. "Đau lòng đến không thể thở được" sau đầu đề topic đó là hàng vạn lời nhắn cảm xúc của các công dân mạng TQ. Hoa viếng, điếu văn, một người đàn ông trung niên khẽ nói: "Con, con vốn là một thiên sứ nhỏ trên trời, con đã dang đôi cánh, thôi con cứ ngoan ngoãn bay đi.."

Ngày 26/8, tang lễ diễn ra dưới một cơn mưa nhỏ, Nhà tang lễ ở ngoại thành phía Đông của thành phố Thành Đô chật ních những người dân Thành Đô đi viếng với nước mắt rưng rưng. Họ đều là những "người cha, người mẹ" của Xa Diễm mà Xa Diễm chưa có dịp gặp mặt. Để đứa bé mới sinh ra đời đã bị vứt bỏ, đã mắc bệnh máu trắng, đã từ bỏ chữa trị, đã chết... không còn cô đơn nữa. Rất nhiều "Cha-mẹ" đội mưa tiễn theo sau chiếc quan tài bé nhỏ.

Bức ảnh trên đầu Entry trong blog Trang Hạ đã chụp bia mộ của Xa Diễm: Một bức ảnh Xa Diễm cười mím mím, tay cầm một bông hoa dại bé xíu. Mặt chính của bia chỉ ghi vỏn vẹn: " Con đã từng được sống, con rất ngoan! (1996.11.30-2005-8.22)"

Mặt sau bia có ghi vài lời đơn giản giới thiệu thân thế Xa Diễm, câu cuối cùng là: "Trong những năm Em sống, Em đã được nhận những ấm áp của con người. Xin Em yên nghỉ, thiên đường có Em nên thiên đường càng đẹp đẽ."


Một bệnh nhân được chữa bệnh từ khoản quyên góp của Xa Diễm.


Theo đúng chúc thư, 540.000 Nhân dân tệ còn thừa lại chia thành những tặng vật chia cho những em bé khác bị mắc bệnh máu trắng. Bệnh viện còn ghi lại tên của 7 bệnh nhân Nhi này, Dương Tâm Lâm, Từ Lê, Hoàng Chí Cường, Lưu Linh Lộ, Trương Vũ Tiệp, Cao Kiện, Vương Kiệt. Những bệnh nhân này lớn nhất là 19 tuổi, nhỏ nhất là 2 tuổi, đều là những em gia đình quá nghèo, đang giãy dụa giữa sự sống và cái chết.

Ngày 24/9, ca phẫu thuật đầu tiên thành công dành cho bệnh nhân được nhận viện phí từ Xa Diễm, là cô bé Từ Lê ở bệnh viện Hoa Tây. Sau phẫu thuật, Từ Lê mỉm cười với gương mặt trắng xanh, nói: "Xa Diễm, hay yên nghỉ, về sau này, bia mộ của chúng tôi cũng sẽ ghi thêm một dòng như nhau: "Tôi đã từng đến trong đời này, và tôi rất ngoan!"



(Trang Hạ dịch)

Bí ẩn của cổ phiếu giá ưu đãi

23:10:30, 22/03/2007 Hoàng Ly

Sacombank phát hành cổ phiếu ưu đãi với giá chưa bằng 1/10 giá thị trường - ảnh: Trường Sơn Cùng với sự nóng lên của thị trường chứng khoán (TTCK), hàng loạt công ty đã và đang tiến hành phát hành cổ phiếu (CP) mới với giá ưu đãi cho các cán bộ điều hành để thu hút nhân tài, bán CP giá ưu đãi cho đối tác chiến lược... Thế nhưng không có nhiều cổ đông biết được một bí ẩn. Trong số các công ty phát hành CP ưu đãi cho cán bộ, công nhân viên (chủ yếu cho cán bộ điều hành cốt cán), Ngân hàng TMCP Sài Gòn Thương tín (Sacombank) và Công ty cổ phần chứng khoán Sài Gòn (SSI) là 2 công ty thuộc diện đứng đầu về số lượng phát hành. Sacombank đã công bố phát hành tới 30 tỉ đồng CP mới cho các cán bộ điều hành cốt cán chỉ với giá bằng 1,5 lần mệnh giá (giá thị trường của Sacombank ngày 23.3 là 16,5 lần so với mệnh giá). SSI công bố phát hành 10 tỉ đồng CP mới cho cán bộ, nhân viên với giá bằng 5 lần mệnh giá (giá thị trường của SSI ngày 23.3 là 25,2 lần mệnh giá). Một chuyên gia về chứng khoán nhận xét về việc phát hành này như sau: "Khi đưa ra đại hội cổ đông, không có nhiều người hiểu được một sự thật của việc bán CP với giá ưu đãi cho cán bộ điều hành cốt cán: đó chính là chi phí lương của các cán bộ này và đây là một khoản chi phí cực lớn". Nếu tính theo giá thị trường ngày 23.3 thì chi phí nhân sự của Sacombank là 450 tỉ đồng (giá thị trường là 495 tỉ đồng, giá bán ưu đãi là 45 tỉ đồng); chi phí của SSI là 202 tỉ đồng (giá thị trường là 252 tỉ đồng, giá ưu đãi là 50 tỉ đồng). Vị chuyên gia này cho biết: "Điều đáng nói là những khoản chi phí này lại là một khoản chi phí ẩn và không được đưa vào chi phí kinh doanh. Điều này cũng đồng nghĩa với việc rất nhiều cổ đông đã phải thông qua một khoản chi phí cực lớn nhưng lại không biết. Tại các nước khác, các khoản chi phí này được tính vào chi phí kinh doanh và các cổ đông phải cân nhắc rất nhiều khi thông qua phương án này". Vị này cũng nhận xét thêm: "Do các cổ đông không hiểu rõ về loại chi phí ẩn này nên việc thông qua phương án phát hành CP ưu đãi cho cán bộ điều hành cốt cán mới được thông qua dễ dàng như vậy". Một cổ đông của Sacombank thì nhận xét: "Trường hợp phát hành nhiều CP ưu đãi cho cán bộ điều hành mà không làm rõ ràng về chi phí ẩn của việc phát hành sẽ không đảm bảo công bằng về quyền lợi cho các cổ đông không phải là người điều hành. Một hệ quả là những chi phí ẩn đã làm thu nhập của công ty bị suy giảm đáng kể mà các cổ đông không biết". Trao đổi với PV Báo Thanh Niên chiều 23.3, phó tổng giám đốc một công ty kiểm toán rất lớn của nước ngoài cho biết, tại các nước có TTCK phát triển, việc phát hành CP với giá ưu đãi cho các cán bộ điều hành phải được tính vào chi phí lương của nhân viên và việc bán các CP có giá giảm hơn so với giá thị trường này thường được gắn với những thời điểm cụ thể. Thêm vào đó, việc phát hành CP kiểu này được kiểm soát khá chặt chẽ bởi các cổ đông và cơ quan quản lý về TTCK (tại Việt Nam là Ủy ban Chứng khoán Nhà nước). Vị phó tổng giám đốc này nhận xét: "Nếu bán CP ưu đãi với giá rất thấp cho một số cán bộ điều hành cốt cán mà không làm rõ các chi phí ẩn ở trong đó là điều không công bằng đối với các cổ đông khác". Vị này cũng cho biết thêm, quỹ phúc lợi cũng là yếu tố riêng có của Việt Nam do "thừa hưởng" từ các công ty nhà nước. Về mặt nguyên lý kế toán thì các khoản chi từ quỹ phúc lợi vẫn là một loại chi phí và theo nguyên tắc kế toán phải được tính vào chi phí để báo cáo trước các cổ đông. Trao đổi với PV Báo Thanh Niên chiều 23.3, ông Nguyễn Duy Hưng - Chủ tịch Hội đồng quản trị SSI cho biết: "Tất cả những vấn đề này đều do đại hội đồng cổ đông quyết định. Họ có thể thông qua hoặc không thông qua phương án bán CP với giá ưu đãi cho cán bộ, công nhân viên. Tôi cũng xin lưu ý là làm ra lợi nhuận là do bộ máy điều hành và cần phải có những chính sách để thu hút nhân tài. Nếu không đem lại cho họ đủ ưu đãi thì họ có thể đi nơi khác và đó là quyền của họ". Hoàng Ly

S.H.I.T.

Special High Intensity Training - S.H.I.T.

MEMORANDUM

TO: All Employees
FROM: Communications Services
SUBJECT: SPECIAL HIGH INTENSITY TRAINING

In order to assure that we continue to produce the highest quality work possible, it will be our policy to keep all employees well-trained though our Special High Intensity Training (S.H.I.T.). We are giving our employees more S.H.I.T. than any other office in town.

If you feel you do not receive your share of S.H.I.T. on the job, please see your supervisor. You will be placed at the top of the S.H.I.T. list for special attention.

All of our supervisors are particularly qualified to see that you get all the S.H.I.T. you can handle at your own speed.

If you think that you have a thorough understanding of the basic S.H.I.T. program, you may wish to participate in Management Of Related Education (M.O.R.E. S.H.I.T.).

If you consider yourself to be trained enough already, you may be interested in helping us train others. We can add you to our Basic Understanding Lecture List (B.U.L.L. S.H.I.T.).

Some of you already display aptitudes that would easily allow you to enter the Director of Intensity Program (D.I.P. S.H.I.T.). Those who do not qualify for this position but are still interested will certainly be referred to the Director Under Management Bureau (D.U.M.B. S.H.I.T.). Those individuals who do not meet the requirements of The Bureau must first complete Special Training Under Personal Individual Discretion, Special High Intensity Training (S.T.U.P.I.D. S.H.I.T.).

If you have any further questions, please address them to our Head Of Training, Special High Intensity Training (H.O.T. S.H.I.T.) program.

Thank You.

Boss in General
SPECIAL HIGH INTENSITY TRAINING
(B.I.G.S.H.I.T)

Copy to: Complete Registered Organized Computerized Knowledge Originating Firsthand; Special High Intensity Training division. (CROCK-OF-S.H.I.T)

Giới trẻ Việt Nam

Giới trẻ Việt Nam: Không thể thiếu ĐTDĐ

Cũng giống như giới trẻ trong khu vực, những vật dụng mà giới trẻ VN hiện nay thích nhất là xe gắn máy, điện thoại di động, laptop, iPod, đồ thời trang...

Các bạn trẻ thừa nhận điện thoại di động là thứ thiết yếu nhất không thể thiếu trong cuộc sống - Ảnh: T.T.D.

Đó là thông tin được bà Nicole Vooijs, Công ty Mindshare VN, đưa ra tại hội thảo “Tiếp thị VN 2007 - thách thức và cơ hội” do Vietnam Marcom và Markplus VN tổ chức tại TP.HCM.

“Khi mua sắm họ chú ý đến thương hiệu của sản phẩm và có xu hướng tìm kiếm những sản phẩm phản ánh phong cách sống của họ” - bà nói.

68% thanh niên cho biết nhãn hiệu là điều họ quan tâm nhất khi mua hàng, khoảng 73% thanh niên sẵn sàng trả giá cao hơn cho sản phẩm có chất lượng. Cũng có hơn 70% thanh niên tìm mua hàng hay dịch vụ dựa trên những thông tin quảng cáo.

Tuy nhiên, giới trẻ VN không chạy theo nhiều ảnh hưởng bên ngoài mà gắn chặt với những giá trị truyền thống VN.

Xu hướng thói quen xem tivi, nghe nhạc và đọc sách trong thanh niên trước kia giờ đã giảm, mà thay vào đó là sự gia tăng của việc thích ra phố, chơi thể thao, chơi game và lướt net.

Các bạn trẻ (20-24 tuổi) cũng thừa nhận điện thoại di động là thứ thiết yếu nhất khó rời bỏ trong cuộc sống (46%), có đến 2/3 thanh niên thành thị sở hữu điện thoại di động, 61% bạn trẻ muốn giữ liên lạc bằng các phương tiện kỹ thuật hiện đại. Khảo sát cũng cho thấy 92% bạn trẻ thường download âm nhạc vào điện thoại, 73% download nhạc chuông, 50% chơi game, 44% download screensaver, 20% xem phim, 18% gửi thiệp và 5% nhận và viết email. Rõ ràng đây là một thị trường béo bở cho các nhà marketing.

Giới trẻ VN đã bắt đầu quan tâm nhiều đến các phương tiện và sản phẩm kỹ thuật số, và xu hướng này cũng bắt đầu lấn át các sản phẩm truyền thông truyền thống.

Một khảo sát cho thấy 52% thanh niên cho biết họ lướt web ít nhất một lần/tuần, con số này rất ấn tượng nếu so với 32% của năm 2002.

Thanh niên VN thường đi siêu thị, trung tâm thương mại, rạp chiếu bóng, trung tâm văn hóa, sân vận động... Đã xuất hiện những xu hướng mới ở nước ngoài trong thanh niên VN như chơi ván trượt, bóng rổ, nhảy hip-hop, thời trang.

Theo phân tích của bà Nicole Vooijs, có hơn 40 hướng để tiếp cận giới trẻ, tuy nhiên tivi vẫn là cách tốt nhất để tiếp cận. Vì vậy nâng cấp các chương trình truyền hình là phương tiện hữu hiệu nhất (có thể thấy rõ qua các chương trình game show, ca nhạc, MTV...).

VN là một trong những quốc gia có dân số trẻ, tốc độ phát triển nhanh và rất tiềm năng. Theo khảo sát độ tuổi trung bình trong dân số VN là 24, chính vì vậy thị trường này rất tiềm năng và có rất nhiều cơ hội, do vậy cũng cần có cách tiếp cận cho phân khúc thị trường này.

Ở độ tuổi này họ thích những thử thách (56%), thích làm những việc có tính mạo hiểm (39%), thường xuyên tập luyện thể thao để giữ cho cơ thể có một thân hình tốt (58%).

Theo Lê Nam
Tuổi Trẻ

"chiêu thức" trên TTCK

"Kỹ xảo giao dịch trên TTCK" là cụm từ dùng để chỉ hành vi của nhà đầu tư (NĐT) dày kinh nghiệm sử dụng cách giao dịch khớp lệnh hiện hành (trên Trung tâm Giao dịch chứng khoán TP. HCM) để đạt mục tiêu bán cổ phiếu (CP) với giá cao hoặc mua CP với giá thấp. Với NĐT "non nghề", việc nhận diện ra các kỹ xảo giao dịch là rất cần thiết để tránh bị "sập bẫy". Với cơ quan quản lý, nhiều kỹ xảo giao dịch dưới đây có thể coi như những minh chứng sống động cho hành vi làm giá đã và đang diễn ra trên TTCK. Chúng tôi xin đăng tải 8 kỹ xảo giao dịch do một NĐT nhiều năm lăn lộn trên TTCK Việt Nam đúc kết nên, với hy vọng giúp các NĐT nhỏ có thể tự lý giải khi gặp những biến chuyển bất thường trên TTCK và biết cách bảo vệ mình trước cách "ra đòn" của các "đại gia" (NĐT có tiềm lực tài chính mạnh). 1. Bán CP giá sàn tạo tâm lý hoảng loạn: Đây là cách mà NĐT lớn thường sử dụng khi họ muốn mua CP ở giá rẻ hơn so với giá thị trường. NĐT này sẽ chủ động bán CP giá sàn ào ạt ở tài khoản A để tạo tâm lý hoảng loạn nơi các NĐT nhỏ. Trước hiện tượng tranh bán, NĐT nhỏ thường suy luận rằng, chắc công ty phát hành có tin xấu nên người ta mới bán tháo CP và nhao nhao bán ra theo giá sàn. Khi đó, NĐT lớn sẽ dùng tài khoản B hay C (trong hệ thống tài khoản của mình) ung dung mua lại số CP do chính mình vừa đặt bán và thu mua thêm CP của các NĐT khác bán ra ở giá rẻ. Khi NĐT lớn thấy lượng CP cần mua đã mua đủ, họ sẽ dừng "diễn kịch". 2. Mua CP giá trần tạo tâm lý hưng phấn: Khi muốn bán được CP ở giá cao, "đại gia" lại thường sử dụng chiêu bài dùng tài khoản A đặt mua ào ạt CP ở giá trần, nhằm tạo tâm lý hưng phấn cho các NĐT khác. Khi thấy một lượng lớn CP được đặt mua giá trần, nhiều người cho rằng, chắc là công ty phát hành có tin tốt, nên người ta mới dám mua cao như thế và cũng đặt mua ào ào theo giá trần. Khi đó, "đại gia" sẽ dùng tài khoản B bán dần CP ra ở giá thấp, với số lượng bán lớn hơn số lượng đặt mua ở tài khoản A. Ví dụ, mua 30.000 CP ở tài khoản A, bán 50.000 CP ở tài khoản B, nhờ đó NĐT sẽ bán được 20.000 CP ở giá tốt. Vài hôm sau, NĐT này "ngừng diễn", giá CP sẽ đứng hoặc đi xuống, ai mua theo bị thiệt thòi. Thực tế, có những phiên giao dịch xuất hiện 2 hiện tượng trên, nhưng lại không phải là kỹ xảo của NĐT lớn tạo ra mà do tác động của thông tin thật. Để phân biệt được khi nào TTCK chịu tác động của kỹ xảo giao dịch, khi nào chịu tác động của thông tin thật, đòi hỏi NĐT phải có kinh nghiệm và bản lĩnh. Quan sát trên sàn giao dịch cho thấy, nhiều NĐT thiếu kinh nghiệm chơi chứng khoán ngắn hạn đã bị “thua liểng xiểng” chỉ vì không nhận biết được các kỹ xảo giao dịch. Hai kỹ xảo nói trên có thể giúp NĐT lớn trục lợi, nhưng cũng có thể bị hoá giải nếu một "đại gia" khác "biết bài" và đối lại cách mua, bán của NĐT lớn. Cụ thể, kỹ xảo bán giá sàn có thể hoá giải bằng cách đặt mua ngay giá trần sẽ khiến NĐT lớn bán CP giá sàn bị mua mất ngay số CP không muốn bán. Kỹ xảo mua giá trần cũng sẽ bị hoá giải nếu có "đại gia" khác bán ngay CP giá sàn, trường hợp này NĐT lớn đặt mua giá trần sẽ phải mua ngay số CP không mong muốn. 3. Bán chặn giá trên: Kỹ xảo này cũng nhằm mục đích mua rẻ, nhưng nhẹ tay hơn kỹ xảo 1. "Đại gia" muốn mua CP giá rẻ, nhưng hoàn cảnh thị trường không cho phép thực hiện kỹ xảo 1, sẽ bán ra số lượng CP rất lớn ở tài khoản A ngay từ đầu giờ ở giá tham chiếu chẳng hạn. Trong khi ở tài khoản B, "đại gia" này chỉ đặt mua CP với lượng vừa phải và đặt giá dưới tham chiếu. Thế là ai muốn bán phải tranh bán dưới giá tham chiếu và số CP bán dưới giá tham chiếu này sẽ dễ dàng "sa bẫy" của "đại gia". 4. Mua chặn giá dưới: Kỹ xảo này nhằm bán được giá cao, song nhẹ tay hơn kỹ xảo 2. Ngay từ đầu giờ giao dịch, NĐT lớn đặt mua số lượng lớn CP ở giá tham chiếu tại tài khoản A và đặt bán số lượng nhỏ ở giá cao hơn giá tham chiếu tại tài khoản B. Thấy lượng cung ít quá so với lượng cầu, những NĐT nhỏ lao vào đặt mua giá cao để mua bằng được sẽ bị "mắc bẫy" vì ở một tài khoản khác, NĐT lớn đã trực sẵn lệnh bán lượng lớn CP với giá cao. Các kỹ xảo 1, 2, 3, 4 nói trên làm môi trường giao dịch CP mất đi sự lành mạnh và NĐT nhỏ là người chịu thiệt thòi nhất. 5. "Rải đinh" che giá mua thật: NĐT lớn hay nhỏ đều có thể dùng kỹ xảo này để mua được giá tốt nếu không muốn mua trần. Đặt 3 lệnh ở 3 mức giá cao nhất, mỗi lệnh chỉ mua 1 lô, ví dụ 1 lô mua tại giá 35.000 đồng, 1 lô mua giá 34.900 đồng và 1 lô mua giá 34.800 đồng. Khi đó toàn bộ các lệnh mua khác bị che khuất, vì bảng điện tử chỉ cho phép hiện 3 mức giá mua cao nhất. Phía sau những thông số giả trên bảng điện là cuộc đấu trí thú vị giữa các NĐT. Có khi phần thắng lại thuộc về người không chủ động "rải đinh". NĐT nước ngoài kinh doanh trên TTCK Việt Nam cũng học được cách "rải đinh", song họ có tiềm lực tài chính mạnh, nên thường "rải đinh" to như mua 100 lô tại giá 27.000 đồng; 100 lô tại 26.900 đồng và 100 lô tại 26.800 đồng. 6. "Rải đinh" che giá bán thật: Ngược lại với "rải đinh" mua, cách "rải đinh" bán được thực hiện như sau: NĐT đặt bán ở 3 mức giá sàn thấp nhất, ví dụ bán 1 lô giá 32.200 đồng, 1 lô giá 32.300 đồng, 1 lô 32.400 đồng, khiến các lệnh bán khác bị che lấp hoàn toàn. NĐT lớn hay nhỏ đều có thể dùng kỹ xảo này để bán được giá tốt, nếu không muốn bán giá sàn. Khi gặp kỹ xảo "rải đinh", NĐT nên để ý giá khớp dự kiến. Nếu muốn mua, nên đặt trên giá khớp dự kiến 300 đồng đến 500 đồng là có thể mua được. Nếu muốn bán, nên đặt giá bán dưới giá khớp dự kiến 300 đồng đến 500 đồng là có thể bán được. Tuy nhiên, khi có NĐT nào đó hứng lên đặt mua CP ngay giá trần hoặc bán CP ngay giá sàn thì kỹ xảo 5 và 6 hoàn toàn mất tác dụng. 7. "Rải đinh" để khớp mua giá thấp: Khi TTCK không "nóng" thì kỹ xảo này rất có tác dụng. Kỹ xảo này có đặc điểm là không đặt mua tất cả lượng CP muốn mua ở một mức giá, mà rải ra vài mức giá. Đây là sự lợi dụng nguyên tắc so sánh các sổ lệnh để khớp lệnh ở mức giá gần nhất. Ví dụ, bên bán có 5.000 CP bán ở giá sàn 24.900 đồng; nếu bên mua đặt 2.000 CP giá trần 27.500 đồng thì thị trường sẽ khớp giá tham chiếu 26.200 đồng. Song nếu bên mua lại đặt mua 1.500 CP giá trần 27.500 đồng; 200 CP ở giá 27.400 đồng; 200 CP ở giá 27.300 đồng và 100 CP ở giá sàn 24.900 đồng thì người mua sẽ được mua giá sàn. 8. "Rải đinh" để khớp bán giá cao: Có trường hợp CP khớp giá 33.600 đồng, nhưng vẫn còn dư mua tại giá 44.100 đồng. Trong trường hợp này, nếu người bán tinh ý thực hiện "rải đinh" ở giá bán 44.100 đồng thì CP đó sẽ chuyển sang khớp tại giá 44.100 đồng. Người bán sẽ bán được CP với giá cao hơn 500 đồng so với cách không dùng kỹ xảo. Do đó, khi muốn bán CP, nên quan sát đặt nhiều mức giá để khớp được giá tốt nhất. Kỹ xảo 7 và 8 đòi hỏi NĐT phải nhanh mắt và có trí nhớ tốt để "rải đinh" chuẩn xác. Các kỹ xảo 5, 6, 7, 8 nhằm giúp NĐT mua, bán CP theo giá tốt nhất và không gây hại cho môi trường đầu tư.

Thống Nhất

Worldcup lãi nhiều hơn dự kiến

TPO - World Cup 2006 đã mang lại cho nước Đức lợi nhuận trước thuế đạt con số 155 triệu euro (205 triệu USD), tức nhiều hơn 20 triệu euro so với dự kiến mà LĐBĐ Đức đưa ra hồi tháng 9 năm trước.

Franz Beckenbauer trong cuộc họp với DFB công bố lợi nhuận của World Cup

Đó là thông báo mới nhất sau cuộc họp cuối cùng tại Berlin giữa Ban giám sát (đứng đầu là Trưởng Ban tổ chức World Cup 2006 ông Franz Beckenbauer) với LĐBĐ Đức (DFB).

Thông báo còn cho biết thêm rằng Đức sẽ phải trả lại 49 triệu euro cho FIFA. Lý do FIFA là đơn vị tổ chức giải đấu lớn nhất hành tinh này, còn nước Đức chỉ là nơi đăng cai giải đấu.

Phần còn lại (106 triệu euro) sẽ được phân chia giữa DFB và Ban tổ chức các giải chuyên nghiệp Đức (DFL). Tuy nhiên, có thể khoản này sẽ giảm đi sau cuộc làm việc giữa DFB và các nhà quản lý thuế.

Chủ tịch DFB ông Theo Zwanziger giải thích thêm: "Tổng nguồn thu từ một tháng của giải đấu lên tới 557 triệu euro, nhưng DFB cũng đã phải chi 402 triệu euro để tổ chức World Cup thành công".

AH
Theo AP

Doanh nghiệp Hoa

Tp.HCM hiện có khoảng 500.000 người Hoa, sống tập trung tại các quận 5, 6, 10 và 11.

Nhiều năm qua, với sự năng động và nhạy bén, người Hoa đã có nhiều đóng góp đáng kể vào mức tăng trưởng kinh tế của Tp.HCM - địa phương có nhiều người Hoa sinh sống nhất ở Việt Nam, góp phần giải quyết công ăn việc làm cho hàng ngàn lao động.

Theo thống kê mới nhất của Ban công tác người Hoa Tp.HCM, hiện 30% doanh nghiệp của thành phố do người Hoa làm chủ.

Đã có nhiều người Hoa trở thành doanh nhân nổi tiếng mà thương hiệu đã gắn liền với tên tuổi của họ không chỉ ở trong nước mà đã vươn ra nước ngoài như doanh nghiệp giày dép Biti's, ngân hàng Sacombank, trung tâm thương mại, dịch vụ Thuận Kiều Plaza...

Link : http://www.vneconomy.vn/?home=detail&page=category&cat_name=05&id=159fd4848e9ccb

Lịch sử một gương mặt đá

Công trình chạm khắc núi đá nổi tiếng Crazy Horse. (Ảnh: crazyhorse.org).

(Dân trí) - Năm 1987, khi nhà điêu khắc Ruth Ziolkowski - hậu duệ của huyền thoại điêu khắc người Ba Lan Korczak Ziolkowski - đặt chân đến nơi đây, “gương mặt” của Crazy Horse mới chỉ là một vách đá cao hơn hai chục mét, gồ ghề và vô cảm.

Crazy Horse Memorial là dự án nhân đạo giáo dục và văn hóa phi lợi nhuận nhằm tôn vinh những người Mỹ bản địa sống trên vùng Bắc Mỹ đặt ra 3 mục tiêu: điêu khắc núi đá, xây dựng Bảo tàng Anh Điêng và xây dựng trường ĐH Anh Điêng của Bắc Mỹ.

Nhà điêu khắc huyền thoại Korczak Ziolkowski - người khởi xướng dự án và kêu gọi lòng hảo tâm từ các quỹ từ thiện tư - đã chọn hình tượng anh hùng dân tộc Crazy Horse làm nguồn cảm hứng sáng tạo công trình khắc núi hùng vĩ. Sau hơn 10 năm miệt mài, cuối cùng gương mặt Crazy Horse đã dần lộ diện.

Dự tính khi hoàn thành, tượng đài Crazy Horse sẽ cao 170m, dài 192m và hoàn toàn được chạm khắc từ núi đá, trong đó khuôn mặt Crazy Horse chiếm chiều cao 26,7m.

1987 - Ruth Ziolkowski trước vách núi vô tri cao 21 mét

Tháng 4/1990 - hoàn tất việc “đánh bóng” phần trán

Tháng 2/1991 - bắt đầu tạo hốc mắt và dựng mũi

Tháng 6/1991 - vầng trán lớn đã đi vào “khuôn khổ”, mắt phải cũng dần “lên hình”

Tháng 8/1993 - mũi, mí mắt rõ nét dần, mắt gắn thêm đồng tử giả

Tháng 7/1994 - tạo đường nét má trái bằng thuốc nổ

Tháng 8/1996 - công đoạn tiến dần xuống phía cằm và môi

Ngày 3/6/1998 - khai trương “Khuôn mặt Crazy Horse”

H.Minh

Theo crazyhorse.or

Tiếu lâm mà !

Thổ già hỏi chị Thắm:

- Tại sao mọi người thích làm "chuyện ấy" thế ?
-Thì cũng giống như mày thích ngoáy mũi mà
-Thế con trai sướng hơn, hay con gái sướng hơn
-Thế mày ngoáy mũi thì mũi sướng hay ngón tay mày sướng ?
-Thế tại sao khi con gái bị cưỡng.....thì sao lại không sướng ?
-Thế có kẻ chọc tay vào mũi mày thì mày có sướng nổi không ?
-Thế tại sao con gái đến tháng thì không làm chuyện đấy ?
-Mày chảy máu cam thì có muốn ngoáy mũi nữa không ?
-Tại sao con trai không thích đeo BCS khi làm chuyện đấy ?
-Thế mày ngoáy mũi thì có thích đeo găng tay không?

Sài Gòn giàu - nghèo chấm phá

Thu nhập bình quân của dân Việt Nam năm 2006 theo ước tính khoảng trên 700 USD/người/năm (chính xác là 715 USD). Mặt bằng chung là vậy, tuy nhiên trên thực tế, ở nước ta, số người có thu nhập hàng năm dưới 200 USD cũng không ít. Thời gian gần đây, người ta nói nhiều đến chuyện giàu nghèo. Nhưng giàu đến mức nào và nghèo ra sao thì ít người nắm chính xác, chỉ mơ hồ thấy rằng khoảng cách giàu - nghèo ngày càng lớn. Trong bài viết này, chúng tôi cố gắng phác thảo vài mảnh sáng - tối, giàu - nghèo trong một số bộ phận người dân Sài Gòn, để nhìn được rõ hơn mặt trái của quá trình chuyển đổi nền kinh tế và hiểu hơn về đời sống người dân qua các mảng thu nhập, nhà ở và chi tiêu của họ. Giàu “nứt đố đổ vách”? Bạn tôi bảo: “Ở Hà Nội có câu lạc bộ (không chính thức, họp tự phát) mà tên gọi đi đôi với thu nhập: “Câu lạc bộ bốn mươi triệu”. Điều kiện để là thành viên của câu lạc bộ này là những người làm ăn chân chính. Buôn bán, sản xuất hay viên chức khoa học..., mặc kệ, chỉ cần có thu nhập hàng tháng là 40 triệu đồng trở lên (bằng 40 lần thu nhập bình quân đầu người Việt Nam hiện tại). Nhóm này nghe nói chơi với nhau không phải theo dạng nhà giàu tập hợp ăn chơi, mà là chia sẻ công việc, kinh nghiệm để nhắm tới việc đổi tên nhóm theo hướng... tăng số (50 triệu, 60 triệu, chẳng hạn)”. Thấy tôi còn nghi ngờ trước thông tin này, tay bạn kỹ sư xây dựng thuộc tuýp “1 triệu một ngày” (thu nhập trên dưới 30 triệu đồng/tháng) này cười ruồi : “Chuyện đó nhỏ, ở ngay thành phố mình, chỉ không có câu lạc bộ thôi chứ khối đứa có thu nhập cả trăm triệu đồng/tháng, làm ăn chân chính!”. Tôi hỏi ngay: “Ca sĩ ? “. Trả lời : “Không, đó chỉ là thiểu số... sao xẹc và không bền”. “Vậy thì mấy doanh nhân cỡ... gạch, bánh ngọt, gỗ...? “. “Cũng không, ai lại lấy đại gia làm ăn lớn ra mà ví dụ, những người bình thường thôi”. Thấy tôi vẫn còn... ngớ người, tên bạn nối khố đã giúp tôi, một đứa chỉ có thể gia nhập câu lạc bộ...triệu rưỡi/tháng, làm quen với một số người ăn nên làm ra là bạn hắn. C. (vì để giữ cho người được đề cập trong bài thuận lợi trong làm ăn, theo yêu cầu của họ, chúng tôi tạm viết tắt tên) là một thợ bạc có thâm niên 12 năm, C. chỉ mới 32 tuổi, chưa vợ, hiện là chủ một cơ sở gia công đồ nữ trang, chủ yếu là vàng 18K , vàng trắng và bạc. Cơ sở của C. nằm trong một con hẻm nhỏ ở Gò Vấp, có 20 thợ làm công nhật. Hiện sản phẩm của anh phần lớn gia công theo đơn đặt hàng của các chành (dân buôn sỉ ở các tỉnh). Thu nhập hàng ngày C. không nói chính xác nhưng “trừ chi phí cũng còn đôi ba triệu anh ạ!”. C. làm việc quần quật, chạy ngoài đường suốt ngày để liên hệ mối lái, rồi trông coi thợ, nhiều đêm làm hàng gấp, anh cũng ngồi vào bàn làm với thợ. Nói chung, như nhận xét của anh bạn kỹ sư : “Nó giàu bởi chịu khó, có tiền nhưng rất cực. Làm ăn cực kỳ uy tín và tất nhiên rất chân chính !”. So với C., K. có thu nhập không thua kém nhưng ít vất vả hơn. Anh này vừa là chuyên viên kiểm toán của một công ty tài chính, lương không dưới 2.000 USD/tháng, lại vừa là chủ của khoảng chục cái đại lý bưu điện. Như vậy, theo K. tiết lộ, chỉ riêng thu nhập hàng tháng từ các đại lý bưu điện đã có thể giúp anh gia nhập vào “Câu lạc bộ sang trọng gì đó ngoài Hà Nội”. Bạn có thể tính ra thu nhập của một cử nhân kinh tế mới 30 tuổi này rồi chứ? C. và K. là các ví dụ về việc tự thân vận động, một mình gột bột nên hồ. Có những gia đình, việc tổ chức kinh tế trong nhà được cả nhà bắt tay cùng làm và đã gặt hái nhiều thành quả. Ông V., chủ một nhà máy xay xát gạo ở Bình Chánh, có các cơ sơ khác ở Tiền Giang, Đồng Tháp là điển hình. Vợ chồng ông và ba người con trai, hai người con gái chia ra quản lý các cơ sở này. Thu nhập tổng cộng, theo người trong giới, không dưới 50 ngàn USD /tháng. Coi như mỗi thành viên trong nhà đều có thể tham gia “CLB 100 triệu”, nếu có và nếu thích. Có một lớp người ở nước ta mới giàu lên sau giai đoạn mở cửa kinh tế, đây là thực tế. Những người này được Nhà nước khuyến khích và hỗ trợ làm giàu chân chính, chuyện này không ai than phiền và có ý kiến. Nhưng song song đó, cũng có một bộ phận không nhỏ những người dân vì kinh tế thị trường, vì áp lực phát triển xã hội mà không ngóc đầu lên được. Họ vô tình bị gạt ra khỏi guồng máy kinh tế, đúng hơn là bị đào thải để tạo lối bước cho những người có điều kiện đi qua theo các quy luật khắc nghiệt của kinh tế thị trường. Nói cách khác, họ bị loại trừ bởi chính những người hôm qua còn là đồng nghiệp, là bạn hàng, là anh em... của họ bởi các yếu tố kinh tế tác động. Trớ trêu thay, những người đẩy người khác ra ngoài vòng chu chuyển phát triển đôi lúc cũng không hay biết hoặc không ngờ đến, và đôi lúc, lại tới lượt họ bị loại trừ ngay ngày mai. Nghèo “tận cùng tận số” Chủ tịch UBND một phường ở Tp.HCM nói với tôi: “Anh có tin là hiện nay vẫn còn chuyện có gia đình đến bữa vẫn xách rá đi mượn gạo không?”. Trả lời : “Tin”. Người bạn làm công tác phong trào ở Cần Giờ kể: “Có nhà hiện nay mỗi ngày vẫn còn trông chờ vào con cá, mớ ốc mà người cha, người chồng đi câu, đi chài mang về đổi gạo”. “Cũng tin”. Ở “Xóm Việt kiều” (Bình Chánh, Tp.HCM), có những cảnh nhà, hai bà cháu mỗi ngày chỉ sống dựa vào 5-10 ngàn đồng đi lượm ve chai kiếm được. ở “Xóm mù” Bình Hưng Hòa, hiện vẫn có vài bà lão không đi làm (bán vé số) nổi, sống dựa vào lòng hảo tâm của những người đồng cảnh ngộ trong xóm. Ở “Xóm thuê nhà” mé sau ga Bình Triệu, nơi người ta sống nhờ khai thác “mỏ”... sắt vụn ở mé chân cầu Bình Triệu (nơi đây ngày trước là nơi sửa chữa tàu, có nhiều gỉ sắt đóng lớp dày dưới lòng đất theo năm tháng). Đây là vài “điểm nhấn” của cuộc sống bà con trong những xóm nghèo còn tồn tại ở thành phố lớn nhất nước này. Đi sâu vào từng hoàn cảnh của người nghèo Sài Gòn, dễ dàng nhận ra, phía sau những phồn hoa, đô hội..., vẫn còn nhiều các cuộc đánh vật giữa mồ hôi và cái bao tử hàng ngày để mưu sinh, để đổi miếng cơm, để không bị đào thải bởi sự phát triển lạnh lùng của kinh tế thị trường. Chị Xuân, bán xe đẩy trái cây trên đường Pasteur bảo: “Chỉ cần có 1 triệu làm vốn, tui sẽ có thu nhập tăng gấp 2-3 lần bây giờ và làm... bà chủ”. “Vậy là thế nào? “, tôi thắc mắc và đã tìm được ngay câu trả lời : chị đang đi bán thuê cho một ông chủ của hơn chục xe trái cây thế này, vốn liếng của người ta, công nhật 15 ngàn đồng/ngày. Chỉ cần 1 triệu, chị có thể tự thân vận động làm chủ công việc của mình. Ra thế, cái giá của sự đổi đời quá thấp nhưng đã ngoài vòng tay với của không ít người nghèo. Tương tự chị Xuân là bà cụ 73 tuổi không con cháu bán xôi dạo trên đường Nguyễn Kiệm, bà mơ ước có được 500 ngàn “thế chân” cho một chủ nhà mặt tiền, để thuê được một chỗ ngồi buổi sáng bán xôi, giá 100 ngàn đồng/tháng. Mà cũng phải, quy luật mạnh được yếu thua đang len lỏi vào tận từng ngóc ngách của cuộc sống người nghèo. Trở lại chuyện chị Xuân mơ làm bà chủ xe đẩy trái cây ở đường Pasteur kể trên, một “đồng nghiệp” cũng bán thuê như chị nói nhỏ với tôi sau khi nghe câu chuyện: “Nói vậy chứ chị ấy ra bán riêng là ... chết chắc. Người ta vốn mạnh, mua sỉ cho mình bán lẻ, cò con mà ra, không cạnh tranh nổi giá thì có nước... ăn cho hết. Đó là chưa nói, lơ mơ không biết “đường đi nước bước” thì vài ngày là bị hốt xe ngay...”. Sống bình thường nhưng đừng biến động Chúng ta vừa điểm qua một số hình ảnh của hai lớp người có khoảng cách xa nhất (nói về thu nhập) ở thành phố, đó là những người có thu nhập hàng chục ngàn USD và những người có thu nhập chỉ chừng 1-2 trăm USD mỗi năm. Thế thì lớp người ở khoảng giữa, lớp người “thường thường bậc trung” đang sống thế nào? Anh L. và chị H. ở Gò Vấp. Anh là công nhân cơ khí, chị cũng công nhân nhưng ngành dệt. Tổng thu nhập của cả hai người khoảng 5 triệu đồng/tháng. Anh chị có 2 con nhỏ, đứa lớn học lớp 3, đứa nhỏ 4 tuổi gửi nhà trẻ. Vị chi, thu nhập bình quân đầu người của gia đình anh chị là gần 1.000 USD/năm, lớn hơn con số bình quân đầu người cả nước nhưng nhỏ hơn con số bình quân đầu người thành phố. Chi tiêu mỗi tháng của anh chị gồm tiền ăn: 2,5 triệu đồng; tiền học cho 2 con: 1 triệu đồng; tiền điện, gas, nước, điện thoại, rác: 500 ngàn; tiền xăng: 300 ngàn, còn lại 700 ngàn để lo áo quần, giày dép, lễ nghĩa..., nói chung là phải chắt bóp và... "cấm bệnh nặng". Những tháng cuối năm có đám tiệc nhiều là khoảng thời gian chật vật của anh chị, lúc này trong kế hoạch chi tiêu bị bỏ đi phần mua sắm quần áo, nón mũ cho cả nhà. Trong kế hoạch chi tiêu khít khao của một gia đình được coi là có thu nhập tương đối và công việc ổn định này, chúng ta không thấy phần của các nhu cầu bình thường khác như mua sữa cho con, giải trí cuối tuần, mua sách báo... Gay go hơn là không có khoảng ngân quỹ dự phòng để xoay xở lúc ốm đau, bệnh tật, tai nạn. Và cũng chẳng tìm ra kế hoạch mua nhà, mua xe, sắm tiện nghi... Với ngân sách gia đình này, chỉ cần một đột biến hay thay đổi nhỏ trong chính sách quản lý nhà nước là có thể tạo khủng hoảng kinh tế cho họ. Ví dụ tăng giá xăng dầu, tăng giá điện, giá gas, giá nước...hay buộc mua phí bảo hiểm, mua nón bảo hiểm. Nói như vậy để thấy rằng, trong các điều tiết xã hội để quản lý, để tạo sự phát triển..., Nhà nước phải tính toán đến tình hình chung này. Bởi, các mẫu gia đình thu nhập ổn định dạng như vừa kể là rất phổ biến ở các đô thị hiện nay. Theo Lê Hữu Tuấn

Giấy chứng nhận "người"

Trên đoàn tàu, cô soát vé hết sức xinh đẹp cứ nhìn chằm chằm vào người đàn ông lớn tuổi áng chừng đi làm thuê, hạch sách: -Vé tàu! Người đàn ông lớn tuổi lục khắp người từ trên xuống dưới một thôi một hồi, cuối cùng tìm thấy vé, nhưng cứ cầm trong tay không muốn chìa ra. Cô soát vé liếc nhìn vào tay anh, cười trách móc: - Đây là vé trẻ em. Người đàn ông đứng tuổi đỏ bằng mặt, nhỏ nhẹ đáp: -Vé trẻ em chẳng phải ngang giá vé người tàn tật hay sao? Giá vé trẻ em và người tàn tật đều bằng một nửa vé, đương nhiên cô soát vé biết. Cô nhìn kỹ người đàn ông một lúc rồi hỏi: -Anh là người tàn tật? -Vâng, tôi là người tàn tật. -Vậy anh cho tôi xem giấy chứng nhận tàn tật. Người đàn ông tỏ ra căng thẳng. Anh đáp: -Tôi... không có giấy tờ. Khi mua vé cô bán vé bảo tôi đưa giấy chứng nhận tàn tật, không biết làm thế nào, tôi đã mua vé trẻ em Cô soát vé cười gằn: -Không có giấy chứng nhận tàn tật, làm sao chứng minh được anh là người tàn tật? Người đàn ông đứng tuổi im lặng, khe khẽ tháo giầy, rồi vén ống quần lên - Anh chỉ còn một nửa bàn chân. Cô soát vé liếc nhìn, bảo: - Tôi cần xem chừng từ, tức là quyển sổ có in mấy chữ "Giấy chứng nhận tàn tật", có đóng con dấu bằng thép của Hội người tàn tật! Người đàn ông đứng tuổi có khuôn mặt quả dưa đắng, giải thích: - Tôi không có hộ khẩu của địa phương, người ta không cấp sổ tàn tật cho tôi. Hơn nữa, tôi làm việc trên công trường của tư nhân. Sau khi xảy ra sự cố ông chủ bỏ chạy, tôi cũng không có tiền đến bệnh viện giám định... Trưởng tàu nghe tin, đến hỏi tình hình. Người đàn ông đứng tuổi một lần nữa trình bày với trưởng tàu, mình là người tàn tật, đã mua một chiếc vé có giá trị bằng vé của người tàn tật ... Trưởng tàu cũng hỏi: - Giấy chứng nhận tàn tật của anh đâu? Người đàn ông đứng tuổi trả lời anh không có giấy chứng nhận tàn tật, sau đó anh cho Trưởng tàu xem nửa bàn chân của mình. Trưởng tàu ngay đến nhìn cũng không thèm nhìn, cứ nhất quyết nói: - Chúng tôi chỉ xem giấy chứng nhận, không xem người. Có giấy chứng nhận tàn tật chính là người tàn tật, có giấy chứng nhận tàn tật mới được hưởng chế độ ưu đãi vé người tàn tật. Anh mau mau mua vé bổ sung. Người đứng tuổi bỗng thẫn thờ. Anh lục khắp lượt các túi trên người và hành lý, chỉ có bốn đồng, hoàn toàn không đủ mua vé bổ sung. Anh nhăn nhó và nói với trưởng tàu như khóc: - Sau khi bàn chân tôi bị máy cán đứt một nửa, không bao giờ còn đi làm được nữa. Không có tiền, ngay đến về quê cũng không về nổi. Nửa vé này cũng do bà con đồng hương góp mỗi người một ít để mua giùm, xin ông mở lượng hải hà, giơ cao đánh khẽ, nương bàn tay cao quý, tha cho tôi. Trưởng tàu nói kiên quyết: - Không được. Thừa dịp, cô soát vé nói với Trưởng tàu: - Bắt anh ta lên đầu tàu xúc than, coi như làm lao động nghĩa vụ. Nghĩ một lát, trưởng tàu đồng ý: - Cũng được. Một đồng chí lão thành ngồi đối diện với người đàn ông đứng tuổi tỏ ra chướng tai gai mắt, đứng phắt lên nhìn chằm chằm vào mắt vị trưởng tàu, hỏi: - Anh có phải đàn ông không? Vị trưởng tàu không hiểu, hỏi lại: - Chuyện này có liên quan gì đến tôi có là đàn ông hay không? - Anh hãy trả lời tôi, anh có phải đàn ông hay không? - Đương nhiên tôi là đàn ông! - Anh dùng cái gì để chứng minh anh là đàn ông? Anh đưa giấy chứng nhận đàn ông của mình cho mọi người xem xem? Mọi người chung quanh cười rộ lên. Thừ người ra một lát, vị truởng tàu nói: - Một người đàn ông to lớn như tôi đang đứng đây, lẽ nào lại là đàn ông giả? Đồng chí lão thành lắc lắc đầu, nói: - Tôi cũng giống anh chị, chỉ xem chứng từ, không xem người, có giấy chứng nhận đàn ông sẽ là đàn ông, không có giấy chứng nhận đàn ông không phải đàn ông. Vị trưởng tàu tịt ngóp, ngay một lúc không biết ứng phó ra sao. Cô soát vé đứng ra giải vây cho Trưởng tàu. Cô nói với đồng chí lão thành: - Tôi không phải đàn ông, có chuyện gì ông cứ nói với tôi. Đồng chí lão thành chỉ vào mặt chị ta, nói thẳng thừng: - Cô hoàn toàn không phải người! - Cô soát vé bỗng nổi cơn tam bành, nói the thé: - Ông ăn nói sạch sẽ một chút. Tôi không là người thì là gì? Đồng chí lão thành vẫn bình tĩnh, cười ranh mãnh, ông nói: Cô là người ư? Cô đưa giấy chứng nhận "người" của cô ra xem nào... Mọi hành khách chung quanh lại cười ầm lên một lần nữa. Chỉ có một người không cười. Đó là người đàn ông trung niên bị cụt chân. Anh cứ nhìn chân chân vào mọi thứ trước mặt. Không biết tự bao giờ, mắt anh đẫm lệ, không rõ anh tủi thân, xúc động, hay thù hận.

Thắng để làm gì ?

Mẹ Ngơ viết thư ra bảo: Tết nhất rồi, vợ chồng con cái về quê chơi, nhân thể góp tiền xây mộ tổ. Thị Mẹt đang bận hội nghị công tác ngành, thằng cu lớn phải ở nhà lo thủ tục đi học đi học nước ngoài, Ngơ chỉ đem bé Nhím về thăm quê. Vừa bước chân đến cổng làng, ông trưởng họ trợn mắt hỏi: - Sao không cho vợ mày về. Mày không nhớ vợ mày là giáo sư tiến sĩ à? Ngơ tròn mắt: - Giáo sư tiến sĩ thì sao ạ? Ông trưởng họ lừ mắt: - Mày bỏ quê ra phố lâu ngày, quên hết họ mạc rồi! Nó rồi ồng chắp tay sau lưng bỏ đi. Ngơ ngớ ra, chạy như bay về nhà, hết toáng lên: - Mẹ ơi mẹ! Tại sao giáo sư tiến sĩ thì phải về quê ăn tết, còn người thường thì không! - Tất nhiên! Có thế mà cũng hỏi! Tưởng mày là báo cáo trung ương cái gì cũng biết. Bẻ óc ra, nghe mẹ nói đây này… Ra là mỗi kỳ tết nhất sắp đến là mỗi kỳ các họ làng Ngơ tổng duyệt lực lượng. Họ mình có tám chục kĩ sư, ăn đứt họ chúng nó nhưng nó những bốn kĩ sư. Nhưng họ chúng nó có đến sáu chục trưởng phòng, mười một giám đốc, hơn họ mình những chín trưởng phòng, hai giám đốc. Bù lại, họ mình có ba sáu thạc sĩ, chín tiến sĩ. Tuy nhiên họ chúng cũng vừa không vừa, hai chục nhà báo trung ương lận, trong khi họ mình có chín ông nhà báo địa phương. Ngơ kêu lên: - Của đâu ra một họ làng có lắm người oách thế? - Phải vét chứ! Phải vét hết ngược xuôi trong Nam ngoài Bắc, con cháu tha hương làm ăn, sinh con đẻ cái, đến đời thứ năm mới được thế. - Trời, công sức đâu mà đi vét kiểu đó mẹ ơi! - Họ người ta vét, họ mình ngu gì mà không vét! Phải lập ra ban bệ, cho người đi khắp nơi điều ra chứ. A hiểu, mỗi họ lập ra một ban vét, vét cho sạch sành sanh bao nhiêu vinh dự tự hào đem về chất đống trong gia phả để lấy oai với họ khác. - Nhưng họ mình oách thế còn gì nữa mẹ? Mẹ Ngơ buồn rầu: - Khổ nỗi, họ chúng nó vừa rồi kiểm kê lại cũng chỉ thua họ mình có mấy tiến sĩ thôi. - Nhưng vợ con về thì cũng chỉ thêm một tiến sĩ, ăn nhằm gì? - Khổ lắm! về đây người ta tính một giáo sư ăn đứt năm tiến sĩ, bằng cả chục trưởng phòng. Hơn nữa vợ mày còn giám đốc trung tâm trung ương. Một giám đốc trung ương bằng hai chục giám đốc huyện! Ngơ phì cười. Mẹ Ngơ trừng mắt: - Liệu mà gọi điện cho vợ mày về ngay không thì mẹ mày không sống với họ mạc đâu con! Ngơ vội vàng gọi điện cho Thị Mẹt: - Em về ngay! Cấp cứu! Thị Mẹt giãy đành đạch: - Em phải chủ trì hội nghị. - Hoãn hội nghị ra tết có chết ai, nếu không về thì mẹ chết với họ mạc đấy! Tất nhiên Thị Mẹt phải đi vội về làng. Họ chúng nó có sáu cái xe con đậu chật ngõ làng. Họ mình vét hết cũng chỉ bốn chiếc thôi. Ngơ nhanh nhẩu đem vợ đến trình ông trưởng họ. Trưởng ông vui vẻ nhưng ông xua tay: - Mày ra ngay Hà Nội đánh xe con về! - Vợ con có xe con đây rồi. Hai vợ chồng đi hai xe có mà điên. - Điên là điên thế nào. Mày xem họ chúng nó có sáu cái xe con đó kìa. Liệu hồn mau ra Hà Nội đánh xe con về! Ngơ đành cắn răng đi tàu hỏa ra Hà Nội đánh xe con về. Xe mới láng cóng Ngơ đi thuê đây, ngon lành chưa. Họ chúng nó lắc mắt nhé! - Khẩn cấp điệu thằng cu lớn! - Ông trưởng họ quát. - Sao ạ? Thằng cu lớn nhà con giá trị bằng cái lốp xe máy, ăn thua chi mà mang về? - Nói xàm! Nó có giá lắm đó. Té ra, họ mình vẫn thua họ chúng nó cả chục đứa trẻ con đậu đại học. Tính toán con cháu năm đời khắp cả nước, họ mình chỉ chín chục đứa đậu đại học, trong khi họ chúng nó chẵn một trăm. Ông trưởng họ phát hiện thằng cu lớn nhà Ngơ được đi đại học Anh quốc. Một đại học nước người bằng hai chục đại học trong nước. - Xách cổ nó về đây! Ngơ sởn tóc gáy gọi điện cho thằng cu lớn: - Mau về ! Mau về con ơi! Con không về bà nội, bà ngoại không sống nổi đâu! Con Ngơ hộc tộc chạy về. Hoan hô! Họ mình hơn họ chúng nó rồi. - Bố ơi - cu lớn mếu máo - Con bỏ đi thế này chắc không kịp làm thủ tục nhập học. Thôi con ạ, không học năm nay thì năm sau, vấn đề là họ chúng mình thắng được học chúng nó. - Thắng để làm gì hả bố? - Chỉ biết thắng thôi, chứ thắng để làm gì thì bố của bố cũng không biết nữa là. Hơ hơ! Nguyễn Ngu Ngơ

TS Trần Văn Thọ

Chân dung một trí thức Cập nhật cách đây 4 giờ 37 phút Hoàng Hải Vân

Sống ở Nhật gần 40 năm, giảng dạy tại Đại học Waseda (Tokyo) danh tiếng, từng là thành viên Hội đồng Tư vấn kinh tế của nhiều đời Thủ tướng Nhật, nhưng giáo sư tiến sĩ Trần Văn Thọ vẫn giữ quốc tịch Việt Nam và ông tự hào về điều đó... 1. Cái giọng Quảng Nam gần như "nguyên chất" của ông nghe quá đã. Ông nói chuyện chính trị, chuyện kinh tế thế giới, chuyện lịch sử và chuyện ở vùng quê nghèo của ông, chuyện gì cũng bình dị, mạch lạc và sâu sắc. Ở đời nhiều khi có những ngẫu nhiên rồi trở thành một bước ngoặt khiến cho ta trở thành một ai đó. Ông Trần Văn Thọ cũng vậy. Ông bảo nếu hồi đó Trường Nguyễn Duy Hiệu (Điện Bàn, Quảng Nam) không ra đời, không mở lớp trung học (cấp 2) thì có thể bây giờ ông chỉ là một anh nông dân hoặc anh thợ may thôi, mặc dù nông dân hay thợ may cũng là nghề không có gì là không tốt. Trong một lần gặp ở TP.HCM mới đây, ông kể tôi nghe chuyện “hồi xưa” của ông như một lời tâm tình của người đồng hương. Ông hoàn toàn không muốn ai viết về ông trên báo. Tôi ghi lại câu chuyện này và mong rằng nó sẽ thú vị đối với các bạn trẻ. 40 năm trước ở quê ông, phần lớn học sinh chỉ học hết tiểu học, muốn học tiếp phải xuống Hội An hoặc ra Đà Nẵng, chỉ một ít gia đình khá giả mới làm được như vậy. "Lúc đó tôi rất ốm yếu, ông nội tôi bảo làm nông dân cũng khó. May mà Trường Nguyễn Duy Hiệu mở lớp trung học đúng lúc tôi học xong tiểu học, nhưng là trường bán công nên phải nộp học phí, mà có tiền nộp học phí cũng khó khăn lắm. Cả nhà họp bàn có nên cho tôi đi học chữ nữa không hay là đi học thợ may, vì làm thợ may thì nhẹ nhàng hơn làm đồng áng. Nhưng ông nội thấy tôi không khéo tay, không thích hợp với nghề dùng chân tay, còn học hành thì được nên chủ trương bằng mọi cách phải cho tôi đi học tiếp. Ông nội tuần nào cũng mua vé số, tiền mấy cô chú cho ông uống rượu, ông nhịn rượu dành hết mua vé số, phải đi bộ 5 km xuống quận lỵ Vĩnh Điện mua, rồi tuần sau lại đi bộ xuống dò, rồi mua tiếp, mong được trúng để có tiền cho cháu đi học, nhưng không bao giờ trúng cả. Tôi vào trường đó học, mỗi ngày phải đi bộ 10 km, vừa đi vừa về mất 2 tiếng, mang theo cơm nắm trong lá chuối để ăn trưa, hai năm sau mới mua được chiếc xe đạp. Trường này có quy định hay, là mỗi tháng cộng điểm, ai đứng từ 1 đến 5 thì miễn học phí. Nhà nghèo nên tôi phải ráng học, để được xếp vào hạng đó, tuy thỉnh thoảng cũng có rớt xuống dưới một chút, vì vậy mới học đến đệ tứ (lớp 9), thi trung học đệ nhất cấp (phổ thông cơ sở) đỗ cao, được Trường Trần Quý Cáp (Hội An) tuyển thẳng vào đệ tam. Từ nhà xuống Hội An rất xa, đi xe đạp hằng ngày không được, phải ở trọ. Tiền không có, phải đi dạy kèm, nhưng nhờ vậy mà tôi học xong trung học. Đỗ tú tài 1, rồi tú tài 2, thấy tự hào lắm. Ở miền Trung hồi đó, ai đỗ tú tài 2 cũng thấy mình thượng lưu trí thức lắm! Xong tú tài, mấy người bạn vào Sài Gòn trước viết thư về bảo vào đó vừa đi dạy vừa đi học đại học được. Hồi đó đỗ tú tài 2 có thể dạy được cấp 2. Đó là cuối năm 1967, chiến tranh đang ác liệt. Từ Quảng Nam mà vào Sài Gòn còn hơn là bây giờ đi du học nước ngoài. Tôi vào, và kiếm được một chân dạy trường tư. Vừa dạy học vừa đi học lớp dự bị ở Trường đại học Văn khoa, định năm sau thi vào Đại học Sư phạm để ra dạy văn chương cấp 3, đó là ước mơ tột đỉnh của tôi". Ông kể chuyện thiệt thà và xúc động, đến mức tôi có cảm giác ngồi trước mặt tôi mà ông như mơ màng về kỷ niệm cũ, về giấc mơ cũ. Con người này đến giờ vẫn thích văn chương. Nhưng cuộc đời lại tình cờ thay đổi. Ông kể tiếp: "Một ngày kia, tôi đạp xe ngang qua cơ quan Bộ Giáo dục Sài Gòn, nếu lúc đó không tình cờ qua đây thì tôi đã không phải là tôi bây giờ nữa. Nhìn thấy một tờ thông báo, tôi dừng lại xem. Đó là thông báo tuyển học sinh sang Nhật du học với học bổng của Chính phủ Nhật. Tôi thấy mình đủ tiêu chuẩn: dưới 20 tuổi, đỗ tú tài hạng bình trở lên. Đã sao sẵn giấy tờ, tôi liền nộp đơn. Đơn dự tuyển nộp nhiều lắm. Qua phỏng vấn và xét thành tích học ở trung học, sơ tuyển được 20 người đưa lên Đại sứ quán Nhật thi, đề thi thống nhất toàn thế giới. Tôi đỗ và sang Nhật du học. Giờ nghĩ lại, mình nghèo, một thân một mình, không thân thế, không quen biết ai mà được đi du học là do họ tổ chức thi cử đàng hoàng". 2. Sang Nhật, vẫn ôm giấc mộng văn chương, nhưng ông nghĩ đã sang đây thì phải học cái gì là ưu việt của họ. "Năm 1968, Nhật Bản lần đầu tiên trở thành cường quốc kinh tế thứ hai trên thế giới, bởi vậy tôi chuyển sang học kinh tế, mong hòa bình trở về góp phần xây dựng đất nước Việt Nam". Ông học cho đến khi lấy được bằng tiến sĩ (Đại học Hitotsubashi, Tokyo). Ở lại Nhật, ông vào làm việc tại Trung tâm Nghiên cứu kinh tế Nhật Bản, sau đó làm phó giáo sư, rồi giáo sư Đại học Obirin (Tokyo). Từ năm 2000 đến nay, ông làm Giáo sư kinh tế Đại học Waseda (Tokyo). Năm 1990, báo chí Nhật đưa tin: Lần đầu tiên có ba người nước ngoài được mời làm thành viên chuyên môn trong Hội đồng Tư vấn kinh tế của Thủ tướng Nhật, ông là một trong ba người đó. Ông ở cương vị này trong gần 10 năm, qua nhiều đời Thủ tướng Nhật. Khi ông học xong tiến sĩ, lúc đó Việt Nam đang có chiến tranh bảo vệ biên giới phía tây nam và phía bắc. Nhưng ông bảo ông không về nước được một phần vì ông học "kinh tế thị trường", lãnh vực mà trong nước lúc đó chưa chấp nhận. Ông không về hẳn Việt Nam nhưng luôn luôn gắn bó với quê hương, đất nước. Năm 1992, cuốn sách Phát triển công nghiệp trong tương quan với các công ty đa quốc gia: Kiểm chứng tính năng động tại vùng châu Á - Thái Bình Dương (tiếng Nhật) của ông được giải thưởng châu Á - Thái Bình Dương của Báo Mainichi... Ông kể hồi ông học cấp 3 trường Trần Quý Cáp, nhiều thầy thương ông nhà nghèo học giỏi nên thỉnh thoảng có giúp ông tiền mua sách vở. Nhớ ơn trường cũ, ông dành số tiền 3.000 USD của giải thưởng trên tặng cho quỹ học bổng trường này. Lại nghĩ đến trường Nguyễn Duy Hiệu, nơi ông học cấp 2. Nhưng 3.000 USD chia đôi thì không hay, ông định bụng trong tương lai gần sẽ kiếm món tiền khác. Sang Nhật, ông kể lại chuyện với một người bạn, ông này là cháu bốn đời của nhà doanh nghiệp vĩ đại nhất Nhật Bản Shibusawa Eiichi. Bạn ông nghe chuyện thấy cảm động nên gửi luôn 3.000 USD để ông mang về làm quỹ học bổng cho trường Nguyễn Duy Hiệu... Sau khi Việt Nam đổi mới, chuyển sang kinh tế thị trường, giáo sư Trần Văn Thọ mới có điều kiện đem kiến thức của mình giúp ích nước nhà. Ông đã có những công trình nghiên cứu rất có giá trị về kinh tế Việt Nam trong giai đoạn chuyển đổi và hội nhập. Năm 1997, ông xuất bản cuốn Công nghiệp hóa Việt Nam trong thời đại châu Á - Thái Bình Dương (NXB TP.HCM) và mới đây, cuối năm 2005, ông lại xuất bản cuốn Biến động kinh tế Đông Á và con đường công nghiệp hóa Việt Nam (NXB Chính trị quốc gia). Cuốn sách này được NXB Trẻ tái bản năm 2006. Năm 1993, ông được mời làm thành viên Tổ Tư vấn cải cách kinh tế của Thủ tướng Võ Văn Kiệt, tiếp đó ông cộng tác trong Ban Nghiên cứu chính sách của Thủ tướng Phan Văn Khải. 3. Một cách trực tiếp với các nhà lãnh đạo hoặc gián tiếp qua các cuộc hội thảo và các bài báo, ông đã tham gia nhiều ý kiến góp phần hoạch định chiến lược kinh tế, cải cách hành chính và giáo dục với những kiến giải khoa học sâu sắc. Ông phân tích đầy đủ, có hệ thống thực trạng quá trình công nghiệp hóa ở Việt Nam trong tương quan với các nước trong khu vực và thế giới, chỉ ra những bất cập, khiếm khuyết trong chính sách, dự báo xu hướng phát triển và kiến nghị những giải pháp quan trọng nhằm nâng cao khả năng cạnh tranh và phát triển bền vững của nền kinh tế. Ông là người đầu tiên nói một cách có hệ thống tầm quan trọng của công nghiệp phụ trợ (linh kiện, bộ phận...) và đưa ra các đề nghị thúc đẩy phát triển lãnh vực này. Đối với những vấn đề bức xúc, ông thẳng thắn nhưng không "đao to búa lớn", ông hiểu rõ những vấn đề thực tế của nước nhà nên ông biết cách đóng góp sao cho có hiệu quả và ông tin tưởng vào quá trình phát triển của đất nước. 14 năm trước, để xóa bỏ cơ chế "xin-cho", ông đề nghị Chính phủ nên lập danh mục những điều cấm làm (nagative list) và thực hiện nguyên tắc: Người dân được phép làm tất cả những gì mà luật pháp không cấm. Điều này gần đây đã thực hiện nhưng vào thời điểm 14 năm trước, đây là những điều rất mới mẻ đối với nhiều người. Về quan chức, cũng từ 13, 14 năm trước ông đã kiến nghị phải tổ chức thi tuyển nghiêm minh để cho người tài giỏi, đức độ ra làm việc nước và tạo cơ hội bình đẳng để mọi người có năng lực có thể thi thố tài năng. Ông kiến nghị chọn một ngày trong năm làm ngày tuyển chọn người tài giỏi ra làm việc nước và như vậy sẽ giúp cho giới trẻ hăng hái học tập hơn. Ông cũng đã đề nghị không những phải đối xử bình đẳng giữa các thành phần kinh tế trong nước mà còn không nên phân biệt giữa đầu tư trong nước và đầu tư trực tiếp nước ngoài. Ông nói từ mấy mươi năm trước, Thái Lan làm rất tốt điều này, họ lập những danh mục ưu tiên, ai muốn đầu tư vào ngành nào cũng được, ai đầu tư vào danh mục ưu tiên thì được ưu đãi, bất kể trong nước hay ngoài nước. Những đề nghị đó sau này đã được áp dụng, lần đầu tiên thể hiện trong Luật Doanh nghiệp. Ông cũng là một trong những người đầu tiên kiến nghị nêu cao tinh thần doanh nghiệp và vai trò của doanh nhân trong phát triển đất nước. Từ hơn 10 năm trước, ông đã chỉ trích sự "lạm phát" của bằng tiến sĩ và những bất cập trong cơ chế đào tạo tiến sĩ ở Việt Nam. Ông nhận xét: "Ít nhất là trong bộ máy Nhà nước và trong giới doanh nghiệp, số người có bằng tiến sĩ ở Việt Nam nhiều hơn hẳn ở Nhật Bản là nước đông dân hơn nhiều và có thu nhập đầu người gấp 75 lần Việt Nam. Đó là hiện tượng dị thường" (VietNamNet, ngày 17.1.2006). Trước đó, trên tờ Tia Sáng tháng 9.2003, ông đặt vấn đề: "Việt Nam phải đứng trước một sự chọn lựa giữa hai con đường: (1) Duy trì cơ chế hiện tại, tiếp tục sản xuất bằng tiến sĩ theo tiêu chuẩn của riêng mình, và văn bằng này xem như hàng nội địa chỉ tiêu thụ tại nước mình. (2) Xem học vị tiến sĩ sản xuất trong nước phải tương đương hoặc gần như tương đương với văn bằng ở nước ngoài". (Tia Sáng, tháng 9.2003). Dĩ nhiên Việt Nam phải chọn con đường thứ hai, vì "không thể cho rằng trình độ phát triển kinh tế, xã hội Việt Nam còn thấp thì phải chấp nhận văn bằng giá trị thấp". Ông đã đưa ra nhiều kiến nghị rà soát, thẩm định, cải cách việc đào tạo bậc tiến sĩ. Ông cho rằng cần tạm ngưng việc đào tạo tiến sĩ tại các viện, trường để đánh giá, thẩm định chặt chẽ, sau đó công bố danh sách các trường, viện và giáo sư đủ tiêu chuẩn đào tạo tiến sĩ, lúc đó các cơ sở này mới được phép đào tạo. Ông cũng đề nghị "không xem văn bằng tiến sĩ là một trong những tiêu chuẩn để đề bạt ở các cơ quan quản lý của Nhà nước hoặc các cơ quan khác" và "không cấp kinh phí và không tạo các điều kiện khác cho cán bộ đi học tại chức bậc tiến sĩ". Ông bảo ở Nhật Bản và nhiều nước khác, học vị tiến sĩ chỉ dành cho những người làm giảng dạy và nghiên cứu, còn quan chức nhà nước chỉ cần có bằng đại học thôi, không cần phải là tiến sĩ. 10 năm trước, những kiến nghị về vấn đề này của ông cũng đã được đăng trên Báo Nhân Dân. 4. Với tư cách là một trí thức, ông đã làm tất cả những gì ông có thể làm được để góp phần xây dựng đất nước và bao giờ ông cũng tự đặt mình là người trong cuộc. Tuy sống và làm việc ở nước ngoài, ông vẫn không ngần ngại tham gia vào những vấn đề "nhạy cảm" trong nước. Trước Đại hội 10 của Đảng Cộng sản Việt Nam, ông đã gửi đến Thanh Niên bài viết Đảng viên làm kinh tế tư bản tư nhân, tại sao không?. Ông cho rằng chủ trương cho phép đảng viên làm kinh tế tư bản tư nhân không giới hạn quy mô là chủ trương đúng của Đảng, mặc dù trong Đảng còn không ít người phản đối chủ trương này. Ông lập luận: "Nếu cho rằng kinh tế tư bản tư nhân là thành phần không đáng để đảng viên tham gia, thậm chí cho đó là thành phần thuộc giai cấp khác mà lý tưởng của người Cộng sản là trước sau cũng phải xóa bỏ giai cấp đó, thì chẳng những mâu thuẫn với đường lối đổi mới, xóa bỏ thành quả của đổi mới mà nguy hiểm hơn, còn làm mất lòng tin của người dân trong nước và cộng đồng quốc tế, đặc biệt là những nhà đầu tư nước ngoài". Ông vẫn giữ quốc tịch Việt Nam cho đến bây giờ. Ngay cả thời kỳ đất nước khó khăn khốn đốn nhất ông vẫn không có ý định nhập quốc tịch nước ngoài. Thời đó, mang hộ chiếu Việt Nam đi lại không dễ dàng. Có lần, một nước châu Âu mời ba giáo sư từ Nhật sang dự hội nghị, trong đó có ông. Tại Nhật, trong khi hai ông giáo sư kia không phải mất công gì thì ông phải đến sứ quán nước nọ đợi lên đợi xuống mất mấy tuần mới lấy được visa. Đến sân bay, hai ông giáo sư người Nhật được nhập cảnh ngay, còn ông mang hộ chiếu Việt Nam nên bị bắt buộc phải vào phòng đợi rất lâu cho người ta kiểm tra và thẩm vấn. Nhưng ông không hề xấu hổ khi mang quốc tịch Việt Nam, dù trong hoàn cảnh nào. Kể tôi nghe chuyện đó, ông chỉ nói: "Nước mình phải phát triển thì người ta mới nể". Tiến sĩ Trần Văn Thọ sinh năm 1949 tại Quảng Nam, sang Nhật du học năm 1968. Tại Nhật Bản, ngoài việc là thành viên chuyên môn trong Hội đồng Tư vấn kinh tế của nhiều đời Thủ tướng Nhật, ông còn làm cố vấn cho nhiều cơ quan của Chính phủ Nhật như Viện Nghiên cứu đầu tư quốc tế và phát triển kinh tế thuộc Ngân hàng Xuất nhập khẩu nhà nước, Viện Nghiên cứu tài chính và phát triển kinh tế thuộc Ngân hàng Hợp tác quốc tế Nhật Bản (JBIC)... Từ năm 1998, ông được mời làm Ủy viên nghiên cứu chính sách của diễn đàn Nhật Bản về quan hệ quốc tế, và được bầu làm Chủ nhiệm nhóm nghiên cứu chính sách cho năm 1999 của diễn đàn này. Bản báo cáo Kiến nghị về sự chọn lựa chiến lược tại Á châu trong thời đại toàn cầu hóa (kết quả của nhóm nghiên cứu này) đã được trình Thủ tướng Mori Yoshiro vào tháng 5.2000. Năm 2003, ông được JBIC mời làm Chủ nhiệm Ủy ban đánh giá dự án viện trợ của Nhật (ODA) xây dựng cơ sở hạ tầng giao thông khu Bắc Bộ Việt Nam. Tại Việt Nam, ngoài việc là thành viên Tổ Tư vấn cải cách kinh tế của Thủ tướng Võ Văn Kiệt (1993 - 1997), cộng tác trong Ban Nghiên cứu chính sách của Thủ tướng Phan Văn Khải (1998 - 2004), ông còn khởi xướng và vận động thành lập Trung tâm kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (VAPEC) đặt tại Hà Nội, Đà Nẵng và TP.HCM (hiện ông là Chủ tịch Hội đồng điều hành của tổ chức này). Ông nhiều lần được mời làm giáo sư thỉnh giảng tại Đại học Quốc gia Hà Nội, Đại học Quốc gia TP.HCM và Đại học Đà Nẵng... Đặc biệt, theo sự hướng dẫn của ông, nhiều sinh viên năm thứ ba trong Seminar Trần Văn Thọ tại Đại học Waseda (Tokyo) hằng năm đã sang Việt Nam hội thảo và giao lưu với sinh viên khoa Kinh tế và khoa Đông phương của Đại học Quốc gia Hà Nội. Ông thường xuyên viết bài cộng tác cho các báo: Thời báo Kinh tế Saigon, Tuổi Trẻ, Thanh Niên... về lĩnh vực kinh tế, đặc biệt về các vấn đề công nghiệp hóa và hội nhập kinh tế thế giới của Việt Nam. H.H.V